Τοξόπλασμα

Mπορεί να προσβάλλει τον άνθρωπο αλλά και τα ζώα μετά από κατάποση ωοκύστεων (αυγά) τοξοπλάσματος. Η γάτα και τα αιλουροειδή (τελικοί ξενιστές) είναι τα μόνα ζώα  στα οποία το παράσιτο ολοκληρώνει τον κύκλο ζωής του, με αποτέλεσμα την αποβολή των άωρων ωοκύστεών του με τα κόπρανα για διάστημα 10-20 ημερών (οι άωρες ωοκύστεις ωριμάζουν και μπορούν να μολύνουν τα ζώα και τον άνθρωπο, μετά την παραμονή τους στο εξωτερικό περιβάλλον για 2-4 ημέρες).

Η κύρια πηγή μετάδοσης στον άνθρωπο στις ανεπτυγμένες χώρες είναι το κρέας από μολυσμένα ζώα, καθώς και τα φρούτα και τα λαχανικά που τρώγονται ωμά ή ατελώς πλυμένα.

Δεν υπάρχει απευθείας μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο, εκτός από την ενδομήτρια μετάδοση. Οι κύστεις στους ιστούς των σφαγίων παραμένουν μολυσματικές όσο χρονικό διάστημα το κρέας παραμένει άψητο.

Η συχνότητα προσβολής του εμβρύου σχετίζεται με το στάδιο της κύησης κατά τη νόσηση της μητέρας. Εντούτοις, η βαρύτητα της λοίμωξης του εμβρύου είναι αντιστρόφως ανάλογη με το χρόνο προσβολής.

Πιο συγκεκριμένα σε περίπτωση πρωτομόλυνσης της μητέρας, η πιθανότητα προσβολής του εμβρύου είναι:

  • Γύρω από την περίοδο της σύλληψης: 0,6%
  • 6-16 εβδομάδες: 7%
  • 17-25 εβδομάδες: 20%
  • 26-34 εβδομάδες: 30%
  • >34 εβδομάδες: 80%

Από τα προσβληθέντα έμβρυα, μόνο το ¼ αυτών παρουσιάζει εμφανή υπερηχογραφικά ευρήματα.

Οι ιστοί που προσβάλλονται κυρίως στο έμβρυο είναι ο εγκέφαλος και τα μάτια με πιθανές βλάβες όπως η διανοητική καθυστέρηση, η κώφωση, η τύφλωση, επιληψία, υδροκεφαλία, κ.α.

Για μια μητέρα, η οποία δεν είναι ανοσοποιημένη για το τοξόπλασμα το ποσοστό ορομετατροπής κατά τη διάρκεια της κύησης υπολογίζεται γύρω στο 1%, ενώ αν η μητέρα είναι ανοσοποιημένη προ της εγκυμοσύνης, τότε το έμβρυο δεν διατρέχει κίνδυνο.

O προγεννητικός έλεγχος είνα εφικτός σε περίπτωση ορομετατροπής καθώς και η θεραπεία.
Μεγάλη όμως προσοχή πρέπει να δίνεται στην πρόληψη.

Έτσι οι μη ανοσοποιημένες μητέρες πρέπει να προσέχουν τα παρακάτω:

  • Να πλένουν σχολαστικά τα χέρια τους
  • πριν από κάθε γεύμα
  • αφ’ότου έπιασαν με γυμνά χέρια ωμό κρέας
  • αν έπιασαν με γυμνά χέρια χώματα στο κήπο ή στην εξοχή

Πρέπει να αποφεύγουν να καταναλώνουν κρέας που δεν είναι πολύ καλά ψημένο (απαγορεύεται το ωμό και το σαινιάν).

Πρέπει να πλένουν σχολαστικά όλα τα ωμά φρούτα και λαχανικά ενώ καλό θα ήταν να τα αποφεύγουν σε ταβέρνες και εστιατόρια όπου το πλύσιμο μπορεί να μην είναι πάντα σωστό.

Τέλος θα πρέπει να αποφεύγεται η επαφή με τις γάτες και κυρίως τις αδέσποτες. Σε περίπτωση που υπάρχει στο σπίτι κατοικίδια γάτα, θα πρέπει κάποιο άλλο μέλος της οικογένειας να ασχολείται με τον καθαρισμό της.