Αντισύλληψη

Οι σύγχρονες γυναίκες διαλέγουν να χρησιμοποιήσουν την αντισύλληψη για διάφορους λόγους, όπως:

  • Ο έλεγχος και η αποφυγή μιας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης
  • Η προστασία από τις σεξουαλικά μεταδιδόμενες ασθένειες (προφυλακτικό)
  • Τα ωφέλη που παρέχουν, εκτός της αντισύλληψης, τα αντισυλληπτικά χάπια

Εκτιμάται παγκοσμίως ότι το 63% των γυναικών σε αναπαραγωγική περίοδο (77% στις ΗΠΑ) που βρίσκεται σε σχέση, χρησιμοποιεί κάποια μορφή αντισύλληψης. Παρ’όλα αυτά, το ποσοστό ανεπιθύμητων εγκυμοσυνών παραμένει υψηλό, με σημαντικό αντίκτυπο στη σωματική και ψυχική υγεία των γυναικών. Υπολογίζεται αυτό το ποσοστό στις ΗΠΑ στο 5%, κάτι που μεταφράζεται σε 3,2 εκατομμύρια ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες το χρόνο.

Καμμία μέθοδος αντισύλληψης δεν είναι τέλεια, η κάθε μία έχει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά της, τις ιατρικές ενδείξεις και αντενδείξεις της και θα πρέπει να προσαρμόζεται αναλόγως τις ανάγκες και τις απαιτήσεις της γυναίκας από τον θεράποντα γυναικολόγο.

‘Ετσι, απαριθμώντας τις διάφορες μεθόδους διακρίνουμε:

  • Το προφυλακτικό (ανδρικό ή γυναικείο)
  • Τα σπερμοκτόνα
  • Τα διάφορα σπειράματα (σπιράλ)
  • Το χάπι
  • Τους ενδοκολπικούς δακτυλίους
  • Τα δερμικά επιθέματα (πατς), τα υποδόρια ενθέματα
  • Τη χειρουργική απολίνωση σαλπίγγων στη γυναίκα
  • Τη χειρουργική απολίνωση σπερματικών πόρων στον άντρα
  • Διακεκομμένη επαφή
  • Επείγουσα αντισύλληψη (χάπι της επόμενης μέρας)

Η αποτελεσματικότητα της κάθε μεθόδου αποτιμάται παγκοσμίως με τη χρήση του δείκτη Pearl, o οποίος ορίζεται ως ο αριθμός των ανεπιθύμητων εγκυμοσυνών ανά 100 γυναίκες ανά χρόνο ( ή αλλιώς ο αριθμός των κυήσεων σε 1200 μήνες χρήσης της αντισυλληπτικής μεθόδου).

Κατά συνέπεια, όσο πιο μικρός είναι αυτός ο αριθμός, τόσο πιο αποτελεσματική είναι η μέθοδος αντισύλληψης.

Κατά φθίνουσα αποτελεσματικότητα λοιπόν, βάσει αυτού του δείκτη διακρίνουμε:

  • Υποδόρια ενθέματα 0.05% PI (Pearl Index)
  • Απολίνωση σπερματικών πόρων στον άνδρα 0.15% ΡΙ
  • Ορμονικό σπείραμα 0.2% ΡΙ
  • Απολίνωση σαλπίγγων στη γυναίκα 0.5% ΡΙ
  • Σπείραμα με χαλκό 0.8% ΡΙ
  • Ενέσιμη ορμονική αντισύλληψη 6% ΡΙ
  • Χάπι 9% ΡΙ
  • Δερμικό επίθεμα (πατς) 9% ΡΙ
  • Ενδοκολπικός δακτύλιος 9% ΡΙ
  • Διάφραγμα 12% ΡΙ
  • Ανδρικό προφυλακτικό 18% ΡΙ
  • Γυναικείο προφυλακτικό 21% ΡΙ
  • Διακεκομμένη επαφή 22% ΡΙ
  • Αποχή κατά τις γόνιμες ημέρες 24% ΡΙ
  • Σπερμοκτόνα 28% ΡΙ

Οι ορμονικές μέθοδοι αντισύλληψης, παρέχουν και άλλα οφέλη στη γυναίκα.

Πιο συγκεκριμένα, το αντισυλληπτικό χάπι

  • ελαττώνει τους πόνους της περιόδου
  • ελαττώνει τους πυελικούς πόνους που σχετίζονται με την ενδομητρίωση
  • ελαττώνει την απώλεια αίματος κατά την περίοδο, βελτιώνοντας έτσι τον αιματοκρίτη
  • ελαττώνει την πιθανότητα εξωμήτριου κύησης
  • ελαττώνει τα συμπτώματα του προεμμηνορυσιακού συνδρόμου
  • ελαττώνει την πιθανότητα εμφάνισης καλοήθους παθολογίας του μαστού
  • ελαττώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου των ωοθηκών
  • ελαττώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του ενδομητρίου
  • ελαττώνει τον κίνδυνο καρκίνου του παχέως εντέρου
  • ελαττώνει τα προβλήματα ακμής
  • ελαττώνει την τριχοφυία
  • ρυθμίζει τον κύκλο

Η ορμονική αντισύλληψη, εκτός από την πιο γνωστή και διαδεδομένη μορφή της, που είναι το χάπι, μπορεί να χορηγηθεί και με τριμηνιαία ενέσιμη μορφή, με τη μορφή υποδόριου ενθέματος, διάρκειας τριών χρόνων, με τη μορφή μηνιαίου ενδοκολπικού δακτυλίου, δερματικού επιθέματος (πάτς) ή ακόμα και ενδομητρίου σπειράματος.

Ακόμα, ανεξαρτήτως του χρονικού διαστήματος χρήσης,  η γονιμότητα επανέρχεται στα φυσιολογικά για την ηλικία επίπεδα μετά τη διακοπή της αντισύλληψης όταν το αποφασίσει η γυναίκα.

Κάτι που θα πρέπει να γίνει κατανοητό είναι ότι, αυτές οι μορφές αντισύλληψης δεν παρέχουν προστασία για οποιαδήποτε σεξουαλικά μεταδιδόμενη ασθένεια, κάτι που επιτυγχάνεται μόνο με το προφυλακτικό.

Όσον αφορά τις αντενδείξεις, αυτές θα πρέπει να αναγνωρίζονται από τον θεράποντα γυναικολόγο και να προσαρμόζεται αναλόγως η κατάλληλη μορφή αντισὐλληψης. Σε γενικές γραμμές, η ορμονική αντισύλληψη αντενδείκνυται σε ιστορικό καρκίνου του μαστού, σε γνωστές θρομβοφιλίες, σε ιστορικό θρόμβωσης, κ.α., ενώ οι μη ορμονικές μέθοδοι αντενδείκνυνται (π.χ. σπιράλ), σε ανατομικές ανωμαλίες του γεννητικού συστήματος. Στις περισσότερες περιπτώσεις όμως υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις, οπότε προσαρμόζεται και η καταλληλότερη.

Σε ποια ηλικία όμως μια γυναίκα μπορεί ασφαλώς να σταματήσει να χρησιμοποεί την αντισύλληψή της;

Ο μέσος όρος ηλικίας της εμμηνόπαυσης είναι τα 51 χρόνια. Εάν η γυναίκα χρησιμοποιεί ορμονική αντισύλληψη, τότε μια καλή προσέγγιση είναι να αλλάξει σε μια άλλη μορφή μη ορμονικής αντισύλληψης και να τη συνεχίσει μέχρι και έναν χρόνο μετά το τέλος της τελευταίας περιόδου. Εάν ήδη χρησιμοποιεί μη ορμονική αντισύλληψη και είναι μεγαλύτερη από 50 χρονών, τότε την διατηρεί μέχρι και έναν χρόνο μετά το τέλος της τελευταίας περιόδου. Σε ηλικία κάτω των 50 όμως, θα πρέπει να τη διατηρήσει για δύο χρόνια μετά την τελευταία περίοδο.