Καρκίνος τραχήλου μήτρας

Στις ανεπτυγμένες χώρες, ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας, είναι ο δέκατος πιο συχνός καρκίνος στο σύνολο των καρκίνων των γυναικών (9 στις 100.000 γυναίκες) και ο τρίτος που αφορά τα γυναικολογικά όργανα. Αντιθέτως στις αναπτυσσόμενες χώρες είναι ο δεύτερος πιο συχνός καρκίνος στις γυναίκες στην επίπτωση (18 στις 100.0000) αλλά και στη θνησιμότητα (10 στις 100.000).

Αυτή η διαφορά οφείλεται βέβαια στο οργανωμένο σύστημα περίθαλψης και πρόληψης με το τεστ Παπανικολάου που εφαρμόζεται στις ανεπτυγμένες χώρες. Σημαντική βοήθεια επίσης στην καταπολέμηση του καρκίνου του τραχήλου αποτελεί  πλέον και ο εμβολιασμός για το HPV (Human Papilloma Virus) αφού έχει αποδειχτεί ότι το 99% των καρκίνων του τραχήλου οφείλονται σε αυτόν τον ιό.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Αυστραλία, όπου τα ποσοστά εμβολιασμού ξεπερνούν το 70% με αποτέλεσμα να μειωθούν οι προκαρκινικές αλλοιώσεις του καρκίνου του τραχήλου κατά 38%.

Ο μέσος όρος ηλικίας διάγνωσης είναι τα 48 χρόνια, ενώ οι παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τη πιθανότητα επιμόλυνσης με τον HPV και συνοψίζονται στους παρακάτω:

  • Πρόωρη έναρξη σεξουαλικής δραστηριότητας
  • Οι πολλαπλοί ερωτικοί σύντροφοι
  • Ιστορικό σεξουαλικώς μεταδιδομένων νοσημάτων (χλαμύδια, έρπης)
  • Ανοσοκαταστολή
  • Το κάπνισμα

Αν και η πλειοψηφία των καρκίνων του τραχήλου σχετίζονται με τον HPV, μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό των γυναικών που έχουν έρθει σε επαφή με τον ιό θα αναπτύξουν καρκίνο. Ενδεικτικά, υπολογίζεται ότι μέχρι και 80% των σεξουαλικά ενεργών γυναικών, θα επιμολυνθούν με τον HPV μέχρι την ηλικία των 50 χρόνων. Δεν αρκεί όμως η απλή επιμόλυνση με τον ιό, καθώς θα πρέπει να ανήκει σε συγκεκριμένα στελέχη (high risk) τα οποία έχει αποδειχτεί ότι  μπορεί να οδηγήσουν στην εμφάνιση καρκίνου του τραχήλου.

Αυτά τα στελέχη, έχει βρεθεί ότι είναι πάνω από 15 με τους τύπους 16 και 18 να ευθύνονται για πάνω από το 70% των περιπτώσεων του καρκίνου του τραχήλου.  Αυτούς τους δύο τύπους άλλωστε είναι που στοχεύουν τα εμβόλια που βρίσκονται στο εμπόριο.

Οι περισσότερες επιμολύνσεις με τον ιό HPV είναι παροδικές, αφού συχνά ο ίδιος ο οργανισμός αναπτύσσει αντισώματα και αποβάλλει εν καιρώ τον ιό. Επιπλέον, απλά η παρουσία του ιού στον τράχηλο δεν αρκεί από μόνη της για την εξέλιξη σε καρκίνο. Εάν η παρουσία του ιού επιμένει στο χρόνο, τότε ενδέχεται να εξελιχθεί σε προκαρκινική βλάβη και αργότερα σε καρκίνο, μια διαδικασία η οποία κατά μέσο όρο διαρκεί 15 χρόνια. Σε αυτό το σημείο η πρόληψη με το τεστ Παπανικολάου αποκτά το νόημά της, αφού μπορούμε έτσι να προλάβουμε οποιαδήποτε αλλοίωση και να δώσουμε την κατάλληλη θεραπεία πριν την εξέλιξη σε καρκίνο.

Συμπτώματα

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας στα πρώιμα στάδια είναι ασυμπτωματικός και μπορεί να διαγνωστεί μόνο με το τεστ Παπανικολάου.  Συνηθισμένες εκδηλώσεις μπορεί να είναι επίσης η ανώδυνη, αυτόματη κολπική αιμόρροια, ή μετά από σεξουαλική επαφή. Σε προχωρημένα στάδια μπορεί να εμφανιστούν ρυπαρές κολπικές εκκρίσεις, πυελικοί πόνοι, πιεστικά προβλήματα στην ουροδόχο κύστη ή και στο έντερο.

Εάν υπάρχει υποψία καρκίνου του τραχήλου, είτε κλινικά από το γυναικολόγο, είτε μικροσκοπικά από το τεστ Παπ, τότε για την τελική διάγνωση θα χρειαστεί να γίνει κολποσκοπικός έλεγχος από το γυναικολόγο με λήψη βιοψιών και πιθανώς κωνοειδής εκτομή του τραχήλου.
Από εκεί και πέρα, μετά την τελική διάγνωση, η κλινική εξέταση υπό νάρκωση και κάποιες απεικονιστικές εξετάσεις όπως η αξονική ή η μαγνητική τομογραφία, ή ακόμα και το Pet-scan, θα μας δώσουν πληροφορίες ώστε να καθορίσουμε το στάδιο της επέκτασης. Ανάλογη βέβαια του σταδίου θα είναι και η θεραπεία, με καλύτερη πρόγνωση στα πρώιμα στάδια, όπως είναι λογικό. Κάθε περίπτωση είναι ξεχωριστή, της οποίας η θεραπεία λαμβάνει υπ’όψη πολλούς παράγοντες όπως το στάδιο, την ηλικία, την επιθυμία της γυναίκας, τη γενική κατάσταση υγείας, κ.α.

Χειρουργείο, ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία ή και ο συνδυασμός τους, είναι οι συνήθεις θεραπείες που προτείνονται.

Από τα παραπάνω, γίνεται κατανοητό ότι ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας, είναι ένας καρκίνος, ο οποίος αφορά όλες τις γυναίκες ανεξαρτήτου ηλικίας και ο οποίος χάριν του τεστ Παπανικολάου, προλαμβάνεται σε προ-καρκινικό στάδιο ή έστω σε πρώιμο, με άριστα ποσοστά ίασης και ποιότητας ζωής.
Αυτό είναι και το νόημα της τακτικής παρακολούθησης στο γυναικολόγο.